Վայոց Ձորից ստացված տեղեկությունների համաձայն՝ Եվրոպական Միության դիտորդական առաքելությունը (ԵՄԱ) երբեմն իրականացնում է ճշտող այցեր Հայաստանի տարբեր գյուղեր՝ պարզելու համար, թե որտեղ են բնակվել ադրբեջանցիները խորհրդային տարիներին։ Այս մասին մարտի 6-ին Երևանում «Երաշխավորված խաղաղություն թե «Արեւմտյան Ադրբեջան»» վերնագրով կազմակերպված քննարկումների ժամանակ հայտարարել է Լեհաստանում Հայաստանի նախկին դեսպան, ընդդիմադիր գործիչ Էդգար Ղազարյանը։
Ըստ ընդդիմադիրի՝ ԵՄԱ-ի ներկայացուցիչները հատկապես հետաքրքրված են ճշտելու, թե որ տներում են բնակվել ադրբեջանցիները, արդյոք այդ շենքերը պահպանվել են ժամանակի ընթացքում, և եթե այո, ապա դրանց ընդհանուր մակերեսը։
Ղազարյանը նշել է, որ խորհրդային ժամանակաշրջանում բազմաբնակարան շենքերը, որոնք կազմում էին բնակարանային ֆոնդի մեծ մասը, ի տարբերություն մասնավոր տների, ենթակա չէին սեփականաշնորհման։ Քանի որ այդ ժամանակաշրջանում բոլոր բնակիչները Խորհրդային Միության քաղաքացիներ էին, այդ շենքերում բնակվող ադրբեջանցիները որոշակի իրավունքներ ունեին պետական բնակարանային ֆոնդի շրջանակներում։
Ընդդիմադիրը նաև անդրադարձել է այս տարվա սահմանամերձ շրջաններում 230 դպրոց փակելու իշխանությունների մտադրությանը։ Նրա տեղեկացմամբ՝ այդ շրջաններում, որտեղ մինչև 1990 թվականը բնակչության մեծ մասը կազմում էին ադրբեջանցիները, նոր դպրոցներ են կառուցվում։ «Ավելին, դպրոցները կառուցվում են այն գյուղերում, որտեղ բնակչությունը շատ քիչ է», – եզրափակել է նա։
Այս հարցումներին ի պատասխան 2026 թվականի փետրվարի 20-ին ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը հերքել էր տարբեր հարթակներում տարածված տեղեկատվությունը՝ իբրև 2026 թվականի սեպտեմբերից Հայաստանում 231 դպրոց կփակվի։ Նախարարությունը վառ ապացույց էր ներկայացնում՝ հանրապետությունում ընթացող դպրոցների լայնածավալ շինարարության ծրագրերը։
Հիշեցնենք, որ 1989 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ Հայաստանում բնակվում էր 84,860 ադրբեջանցի։ Ադրբեջանցիների հեռանալուց հետո հայկական կառավարությունը փոխհատուցում էր վճարել նրանց թողած ունեցվածքի համար։ Այդ պատճառով անհասկանալի է, թե որտեղից են Ադրբեջանի իշխանությունները վերցրել 300 հազար մարդու թիվը։
