Ասիան Եվրոպայի հետ կապող և այլընտրանքային աշխարհաքաղաքական կենտրոններին շրջանցող «Միջին միջանցքը» այլևս տեսական նախագիծ չէ, այլ լիարժեք գործող մայրուղի, որը պատրաստ է ընդունել բեռնափոխադրումների աննախադեպ ծավալներ։ Այս եզրահանգումը հիմնված է վերջին հոբելյանական եռակողմ հանդիպման արդյունքների վրա, որը տեղի է ունեցել Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Վրաստանի արտաքին գործերի նախարարների միջև։
Այս հանդիպումը, որը տեղի է ունեցել 2026 թվականի հունիսի 8-ին Ստամբուլի պատմական Չըրաղան պալատում (որը, ի դեպ, կառուցվել է հայերի կողմից), ավելի քան պարզապես ռոբոտացված հայտարարություն է։ Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Վրաստանի արտաքին գործերի նախարարների՝ Հաքան Ֆիդանի, Ջեյհուն Բայրամովի և Մակա Բոչորիշվիլիի ստորագրած Ստամբուլյան հռչակագիրը հիմք է դնում նոր տարածաշրջանային ճարտարապետությանը, որտեղ տնտեսական շահերը և ռազմավարական հաշվարկները խորապես հյուսված են դիվանագիտական ձևակերպումների հետ։
Այս նոր աշխարհակարգի կապող հիմքն են դառնում տրանսպորտային և լոգիստիկ զարկերակները, որոնք փաստացի շրջանցում են Հայաստանը և ավելի ու ավելի են սեղմում օղակը նրա շուրջը։ Այս գործընթացը ակնարկվում է նաև այն հանգամանքով, որ հանդիպումից ընդամենը մի քանի օր առաջ՝ հունիսի 2-ին, վրացական Ախալքալաքում պաշտոնապես ավարտվել է Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգծի արդիականացումը, ինչը անմիջապես արձանագրվել է հռչակագրի տեքստում։
Այս նախագծերը, ինչպիսիք են «Միջին միջանցքը» և Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգիծը, ստանում են նոր, «կանաչ էներգետիկայի» ժամանակակից փաթեթավորում։ Անկարան և Բաքուն ձգտում են լեգիտիմացնել սեփական դիրքերը արևմտյան գործընկերների աչքում՝ կասպիական էլեկտրաէներգիայի արտահանման հաշվին, հաջողությամբ օգտագործելով գլոբալ էկոլոգիական հարթակները, ինչպիսիք են COP31-ը և WUF13-ը։
Սակայն նման մասշտաբային տնտեսական ենթակառուցվածքային նախագծերը պահանջում են անվտանգության հուսալի և անխոցելի վահան։ Հենց այստեղ է բացահայտվում հռչակագրի ամենավտանգավոր շերտը։ Կողմերը այլևս չեն սահմանափակվում միայն ավանդական սպառնալիքներով, այլ առաջնային պլան են մղել կիբերհարձակումներն ու հիբրիդային պատերազմները։ Սա վկայում է տարածաշրջանում վերահսկողության համատեղ ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների խորացման մասին։
Սահմանների անձեռնմխելիության և տարածքային ամբողջականության մասին բարձրաձայն ձևակերպումները, որոնք առաջին հայացքից ուղղված են Վրաստանի աշխարհաքաղաքական հավատարմության ապահովմանը, իրականում ամրագրում են մի իրողություն, որտեղ Հարավային Կովկասում խաղի կանոններն ավելի ու ավելի են թելադրվում բացառապես թուրք-ադրբեջանական տանդեմի կողմից։ Այս ամբողջ համակարգի անխափան գործունեության համար Անկարային և Բաքվին անհրաժեշտ է միայն մեկ վերջին դետալ՝ Հայաստանի վերջնական հաշտեցումը ստեղծված իրողությունների հետ, ինչը փաստաթղթի տեքստում դիվանագիտորեն անվանվել է «դրական դինամիկա» Երևանի և Բաքվի միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում։ Խոսքը ոչ թե արդար տարածաշրջանային համակեցության, այլ կազմակերպված «կեղծ խաղաղության» մասին է։ Խաղաղության պայմանագրի շուտափույթ ստորագրման կոչերը ոչ թե կայունության երաշխիք են, այլ Հայաստանին սեփական ինքնիշխան քաղաքական կուրսից վերջնականապես զրկելու և նրան թուրք-ադրբեջանական տնտեսական ու քաղաքական ազդեցության լուռ կցորդի վերածելու փորձ, որի հաջորդ արարը, ըստ ամենայնի, նախատեսվում է խաղարկել Վրաստանում 2027 թվականին։
